Hoe kunnen we de opvolging van patiënten op afstand verbeteren?

Deze vraag stond centraal in een whitepaper dat MSD België in samenwerking met Deloitte en Harvard-studenten schreef om de waarde van digitale hulpmiddelen in de oncologie aan te tonen. Kom op tegen Kanker voerde dan weer een uitgebreide haalbaarheidsstudie uit om van thuishospitalisatie een kwaliteitsvolle en duurzame zorgpraktijk te maken. We beperken ons hier tot enkele belangrijke vaststellingen en beleidsaanbevelingen.

“Kijken we naar het zorgtraject van oncologiepatiënten in België, dan zien we dat dit geoptimaliseerd kan worden. En wel door de efficiënte integratie van digitale technologie die een betere communicatie in real time mogelijk maakt. Momenteel bestaan er in België geen referenties of concrete gestandaardiseerde benaderingen over hoe we deze nieuwe technologie in de traditionele zorg moeten integreren. Daarom nam MSD het initiatief tot een diepgaand onderzoek naar de verbetering van de patiëntenzorg op afstand, met inbegrip van een analyse van de situatie en concrete voorstellen voor oplossingen.”

We spraken in dat verband met Olivier Fouret, Executive Business Unit Director Oncology bij MSD.

Draaiboek

Hoe kunnen we de opvolging van patiënten op afstand verbeteren? Deze vraag staat dus centraal in een witboek dat MSD België in samenwerking met Deloitte en Harvard-studenten schreef om de waarde van digitale hulpmiddelen in de oncologie aan te tonen.

Daarnaast hielden Olivier Fouret en zijn collega’s een rondvraag op een groot aantal oncologieafdelingen in Belgische ziekenhuizen. Uit de resultaten blijkt dat meer dan driekwart van de centra op zoek is naar dit soort telegeneeskunde-oplossingen om neveneffecten efficiënt op te volgen; slechts 15% heeft ze al ingevoerd, en zelfs dan gaat het meestal alleen om een contactformulier.”Daarom vinden wij het van essentieel belang om de introductie van deze instrumenten te vergemakkelijken volgens de behoeften van elk kankercentrum. Daarom ook is een “draaiboek” ontwikkeld met bestaande oplossingen in andere ziekenhuizen en processen.”  

Katalysator en facilitator

Zoals Olivier Fouret het uitlegt, zal de wil alleen van de kankercentra niet volstaan om deze digitale instrumenten in te voeren: de overheid zal dit ook moeten aanmoedigen. Aan te stippen valt dat, zelfs indien het initiatief van MSD uitgaat, MSD nooit toegang zal hebben tot de overgemaakte gegevens. MSD speelt een rol als katalysator en facilitator om alle spelers samen te brengen, zowel de kankercentra als derden die diensten van hoge kwaliteit kunnen leveren. Half juni werd ook een HACKATHON georganiseerd om bedrijven uit te dagen om praktische toepassingen voor kankercentra te ontwikkelen.

Hier vindt u het witboek

Patiënten verkiezen thuishospitalisatie

Onco@home-project: met dat project onderzocht Kom op tegen Kanker (KotK) de haalbaarheid van dit soort thuishospitalisatie. Enkele hoofdconclusies en aanbevelingen:

• Vanuit het perspectief van de patiënt is het belangrijk om de vrije keuze alsook de gelijke (financiële) toegang en behandeling te bewaken.
•  Voor zorgverleners is het veiligheidsgevoel uiteraard ook van tel. Ze moeten ook voldoende vertrouwen kunnen opbouwen, in zichzelf en in elkaar.
•  Van de overheid wordt verwacht dat zij de randvoorwaarden (co)creëren die te maken hebben met financiering, kwaliteitsbeleid en wetgeving. Inclusief belangrijke taken zoals coördinatie en planning en technologische en andere investeringen om thuishospitalisatie succesvol, veilig en kwaliteitsvol te maken. In het kwaliteitsbeleid rond thuishospitalisatie is evident een belangrijke rol weggelegd voor de overheid.

Patiënten die de keuze maken voor gedeeltelijke thuishospitalisatie zijn hierover erg tevreden en geven hieraan de voorkeur. Ook bij patiënten die niet opgenomen zijn in Onco@home verkiest de helft de zorg in het dagziekenhuis; de andere helft zou Onco@home overwegen of heeft geen voorkeur. Er blijkt dus zeker een nood te zijn en de keuzemogelijkheid voor thuishospitalisatie is dus zeker een meerwaarde voor patiënten.

Vergoeding onvoldoende

In de business case (een vergelijking tussen twee zorgmodellen) blijkt dat de vergoeding in de thuiszorg voor zorgmodellen A en B op dit moment onvoldoende is voor thuishospitalisatie. Structurele financiering is daarom nodig om thuishospitalisatie ingang te doen vinden.

Enkele beleidsaanbevelingen:

Voor zorg en begeleiding van patiënten en naasten

• Patiënteneducatie is een belangrijke component van een thuishospitalisatietraject.
•  Ook dient vooraf het beschikbare netwerk van de patiënt en de (gunstige en minder gunstige) condities van de thuiscontext voor thuishospitalisatie door een zorgverlener in kaart te worden gebracht. Dit moet ook mee in het bezoldigde takenpakket van de betrokken zorgverlener.

Voor de rol en expertise van betrokken zorgverleners

• Een praktijkgerichte opleiding voor specifieke thuishospitalisatie-interventies is nodig evenals een bijhorend certificeringsmechanisme. Thuiszorgorganisaties – en ziekenhuizen die daar een rol in op te nemen hebben – worden niet vergoed voor de kosten van de organisatie van die bijkomende opleidingen, wat wel nodig zal zijn om die duurzaam te organiseren. Bovendien dient de extra expertise die een zorgverlener verwerft ook gereflecteerd te worden in de forfaits in verband met een thuishospitalisatietraject.
•  De uitwerking van een duidelijke visie en kader m.b.t. de rol en taken van de huisarts voor oncologische patiënten tijdens en na de behandeling is een must.

Voor de zorgorganisatie

• De overheid moet voldoende tijd en middelen voor zorgcoördinatietaken voorzien zodat de continuïteit van deze vorm van transmurale zorg gegarandeerd is. Deze coördinatietaken worden in de huidige financiering niet vergoed. De mogelijke rol die privélabs (voor de analyse van bloedstalen) en de officina-apotheken (voor de aflevering van de subcutane therapieën) bij een opschaling van thuishospitalisatie voor oncologische patiënten kunnen spelen, moeten verder worden onderzocht.
•  De overheid dient verder ook werk te maken van een uniform kader op Belgisch niveau met kwaliteitscriteria voor softwarepakketten.
•  Nieuwe digitale tools voor opvolging van/en communicatie met patiënten kunnen de band met het zorgteam in het ziekenhuis onderhouden en zelfs versterken.

Voor de standaardisering van de zorg 

• Een correcte vergoeding van de verschillende partners in de 1ste en 2de lijn in een thuishospitalisatietraject is vandaag niet gerealiseerd. Op korte termijn kan een aanpassing van de nomenclatuur al enig soelaas brengen, maar in de toekomstige hervorming van de financiering van de zorg dienen deze taken binnen een meer value-based financieringskader te worden opgenomen.
•  Op korte termijn is een aanpassing van de huidige nomenclatuurregels nodig waardoor de toediening van subcutane behandelingen bij oncologische patiënten in de thuissituatie mogelijk wordt.

Voor de financiering van de zorg

•  In overleg met de zorgsector moet een landelijk kwaliteitskader met uniforme en gestandaardiseerde procedures worden opgesteld.
•  Voor een uniforme evaluatie van de veiligheid van een behandeling in de thuissituatie kan het FAGG de rol opnemen om de therapieën die voor thuishospitalisatie veilig en dus mogelijks geschikt worden geacht te selecteren en verder op te volgen.

Voor het juridisch kader

• De wetgever dient aan de zorgsector volledig duidelijkheid te verschaffen omtrent de medische verantwoordelijkheid en de juridische aansprakelijkheid van de betrokken zorgverleners bij thuishospitalisatie.
• In het onco@homeproject kwamen een aantal juridische knelpunten naar boven die verder moeten worden aangepakt, zoals het tarificatieprobleem of de juridische onmogelijkheid van officina-apotheken om een rol te spelen in de aflevering van subcutane behandelingen.

Auteurs: Weemaes Isabel, Neefs Hans, Annendijck Kurt, Pelemans Inge (allen Kom op tegen Kanker), Misplon Sarah (Möbius)
Geconsulteerde experten: Van Eygen Koen, Missiaen Jana, Huys Virginie (AZ Groeninge), Debaere An

Meer info: https://www.komoptegenkanker.be/projecten

Dit is een mededeling van de laboratoria MSD
Dit nummer werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van MSD. De inhoud ervan weerspiegelt de opinie van de auteurs en niet noodzakelijk deze van MSD