Artificiële intelligentie (AI) als copiloot om grenzen te verleggen

Uit de enquête van De Specialist  bij enkele honderden opinieleiders in de ziekenhuiswereld (1) blijkt dat AI een belangrijk gegeven is voor de toekomst, maar nog geen prioriteit binnen het ziekenhuis. Aan de hand daarvan kunnen we wel een AI-barometer opstellen die de “rijpheid” meet om met AI te gaan werken in ziekenhuizen.

Sowieso wordt AI een cruciale strategische factor om mee rekening te houden, alleen vergt de implementatie een strategie die nu al moet worden uitgestippeld. De meeste respondenten antwoordden dan ook dat het aan het beleid is om prioriteiten te stellen via een stappenplan, wat onder meer kan leiden tot specifieke opleidingen. Het gebrek aan specifieke deskundigheid wordt immers genoemd als een van de meest doorslaggevende belemmeringen om AI ten volle te kunnen ontplooien. Slechts een kleine minderheid denkt dat hun ziekenhuis beschikt over (voldoende) AI-ingenieurs en datamanagers.

Men mag in AI ook geen wondermiddel zien. Een nuchtere aanpak vergt wel een deontologisch/ethisch kader om AI te ontwikkelen en in te passen met een degelijk onderbouwd validatieproces. We moeten komen tot een duidelijk verantwoordelijkheidsmodel tussen de arts en zijn hulpmiddel of copiloot, want dat blijft AI per slot van rekening.

Naast organisatorische veranderingen en interne praktijken in ziekenhuizen berust de ontwikkeling van AI op de massificatie en het gebruik van grote hoeveelheden gegevens, de herinrichting van behandeltrajecten en de financiering daarvan.

Deze complexe kwesties kunnen niet alleen lokaal worden aangepakt. Ze moeten deel uitmaken van federale en regionale werkzaamheden. De definitie van een duurzaam model voor de ontwikkeling en het gebruik van AI in België zal een katalysator vormen om initiatieven binnen ziekenhuizen te versnellen.

De ontwikkelingskansen en de opportuniteiten om van AI een kantelpunt te maken, zitten vooral in vroegdiagnose, monitoring en datavisualisatie volgens de respondenten op de enquête. De implementatie vergt leiderschap in het ziekenhuis, gekoppeld aan adequate financiering.

Bij die implementatie scoort een community als facilitator behoorlijk. Deze “gebruikersgemeenschappen” kunnen een hefboom worden om AI-projecten te versnellen en de koudwatervrees terug te dringen.

Een van de grootste angsten, geuit door een meerderheid van de respondenten, is dat AI zal leiden tot een ontmenselijking van het werk. Toch zou dat in de gezondheidssector een kleiner risico vormen dan in andere sectoren. Maar veranderingsmanagement stuit uiteraard op weerstand, dat is klassiek.  

“20 jaar geleden had niemand impact op wat de mobiele telefoon vandaag zou zijn. Gamechanger toen was internet. Misschien hebben we nu eenzelfde AI-gamechanger nodig. Vraagt is welke: patiëntervaringen misschien?”, aldus Joris De Smedt namens EY dat mee aan de basis lag van deze enquête.

Deze verkennende studie is het resultaat van een bevraging van een staal van artsen en andere ziekenhuismedewerkers (directies…) over heel het land in februari-maart 2021. Ruim zes op de tien respondenten waren mannen (64,19%). De meesten werkten in een gezondheidsinstelling van 200 tot 1.000 bedden (63,5%). Er was ook een goede vertegenwoordiging van UZ’s van 1.000 bedden of meer (23,6%).

Dit is een mededeling van de laboratoria MSD
Dit nummer werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van MSD. De inhoud ervan weerspiegelt de opinie van de auteurs en niet noodzakelijk deze van MSD